Finansijske istrage i oduzimanje imovine stečene kriminalnom aktivnošću predstavljaju jedan od ključnih instrumenata savremene borbe protiv organizovanog kriminala i korupcije. Za razliku od tradicionalnog pristupa koji se primarno oslanja na procesuiranje, krivično gonjenje i izricanje zatvorskih kazni, ovaj model polazi od principa da kriminal treba učiniti neisplativim. Oduzimanjem nezakonito stečene imovine ne samo da se direktno pogađa ekonomska osnova kriminalnih aktivnosti, već se istovremeno i šalje snažna odvraćujuća poruka, čime se doprinosi dugoročnoj prevenciji kriminala.

Ova studija se zasniva na kombinovanom metodološkom pristupu koji objedinjuje kvantitativnu analizu dostupnih institucionalnih podataka i kvalitativnu procjenu ključnih aspekata funkcionisanja sistema finansijskih istraga i oduzimanja imovine u Crnoj Gori. Analiza obuhvata period 2023–2026. godine, čime se omogućava praćenje trendova u kontinuitetu i procjena rezultata u okviru aktuelnog ciklusa rada Specijalnog državnog tužilaštva, pod rukovodstvom novog Glavnog specijalnog tužioca. Podaci korišćeni u studiji prikupljeni su iz više relevantnih izvora, uključujući godišnje izvještaje o radu Specijalnog državnog tužilaštva, dostupnu statistiku o radu državnih tužilaštava i sudova, kao i izvještaje međunarodnih organizacija i institucija koje prate stanje u oblasti vladavine prava (EU, Savjet Evrope, OEBS itd). 

U tom kontekstu, analiza je strukturirana kroz nekoliko dimenzija od kojih su ključne dinamika i obim sprovedenih finansijskih istraga od strane Specijalnog državnog tužilaštva i ostalih tužilaštava po godinama i učinci u primjeni mjera privremenog i trajnog oduzimanja imovine. Imajući u vidu da je Vrhovni državni tužilac tokom 2025. godine donio obavezujuće uputstvo o finansijskim istragama koje se odnosi na sva tužilaštva u Crnoj Gori, poseban segment studije predstavlja upoznavanje sa trendovima rezultata u ovoj oblasti prije i nakon objave ovog obavezujućeg Uputstva. 

Studija je nastala u okviru projekta „Projekat otvorenih suđenja: Praćenje suđenja za organizovani kriminal i korupciju na visokom nivou u Crnoj Gori“, koji je podržan od strane Ambasade Kraljevine Holandije.